Hướng dẫn sử dụng
phần mềm mô phỏng "cấu tạo chất"

1. Chức năng của Phần mềm
Phần mềm mô phỏng " cấu tạo chất " (phiên bản tiếng Việt) do các tác giả TS. Phạm Xuân Quế và Đõ Thị Phan Thu xây dựng dùng để hỗ trợ dạy học phần "Nội năng -Sự truyền nhiệt" trong chương trình Vật lí phổ thông.

Phần mềm xây dựng được trên cơ sở phân tích những khó khăn và yêu cầu giải quyết những khó khăn thường gặp phải kết hợp với việc vận dụng các quan điểm của lý luận dạy học hiện đại vào dạy học chương “Nội năng, sự truyền nhiệt”.
Đây là phần mềm viết bằng ngôn ngữ Visual Basic 6.0; chương trình mô phỏng sự chuyển động của các phân tử, nguyên tử trong chất rắn, chất lỏng, chất khí trong điều kiện cân bằng nhiệt và khi có sự truyền nhiệt xảy ra. Phần mềm chạy trên môi trường Windows, với giao diện thiết kế thuận tiện, dễ sử dụng kể cả với người mới bắt đầu làm quen với máy tính.
Phần mềm có chức năng cơ bản sau:
1. Mô phỏng về:
- Cấu tạo phân tử chất
- Cơ chế vi mô quá trình dẫn nhiệt, đối lưu, bức xạ nhiệt dựa trên mô hình cấu tạo phân tử chất
Hỗ trợ giai đoạn xây dựng mô hình cấu tạo phân tử chất theo phương pháp mô hình (đề xuất mô hình) và hỗ trợ nghiên cứu các quá trình truyền nhiệt
Ngoài ra, phần mềm có các tính năng quan trọng như: mô phỏng động, trực quan, hiển thị nhanh chóng, tiết kiệm thời gian, có thể quan sát nhiều mô hình cùng một lúc đề tiện so sánh và có cái nhìn tổng quan. Đặc biệt phần mềm có tính sư phạm cao.
Về nội dung cấu tạo chất:
Các mô hình cấu tạo phân tử chất rắn, chất lỏng và chất khí đều có thể thể hiện được mối quan hệ giữa vận tốc chuyển động trung bình của các phân tử, nguyên tử với nhiệt độ của khối vật chất. Nếu vận tốc nguyên tử, phân tử tăng thì thấy nhiệt độ của vật cũng tăng và ngược lại.
Cả ba mô hình này đều giúp cho học sinh quan sát được một cách trực quan về cấu tạo phân tử, nguyên tử của chất rắn, chất lỏng, chất khí. Nếu cho học sinh quan sát cả ba mô hình một lúc sẽ giúp cho học sinh thấy sự khác nhau cơ bản về cấu tạo của từng thể vật chất.
Phần mềm còn giúp học sinh xây dựng các tính chất của các phân tử trong các thể được nghiên cứu, ví dụ như:
cấu tạo bởi những phân, nguyên tử,
chuyển động hỗn loạn không ngừng
vận tốc trung bình có quan hệ đến nhiệt độ khối vật chất

Về nội dung truyền nhiệt:
Phần mềm mô phỏng vi mô các quá trình:
dẫn nhiệt
đối lưu và
bức xạ nhiệt
trong các trạng thái vật chất.


2. Khởi động và chạy các chương trình trong phần mềm
Sau khi cài đặt, phần mềm được khởi động như các phần mềm được cài đặt khác. Sau khi khởi động, trên màn hình cho một của sổ sau:





























Để nghiên cứu mô hình cấu tạo chất, ta kích chuột trái vào dòng chữ "Phân tử vật chất" ở menu; để nghiên cứu sự truyền nhiệt, ta kích chuột trái vào dòng chữ "Truyền nhiệt" ở menu. Một số chức năng như: Soạn thảo, hướng dẫn… sẽ được bổ sung ở các phiên bản sau.

Các tác giả xin chân thành cảm ơn mọi góp ý về nội dung phần mềm theo địa chỉ:
TS. Phạm Xuân Quế, Khoa Vật lí trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Điện thoại: 04. 8347 097 hay 04. 7760 204
Email: phamxuanque@hn.vnn.vn