Chủ đề I : SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG.
Vấn đề 1 : Sự truyền thẳng ánh sáng.
1. Định luật truyền thẳng ánh sáng : Trong một môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền theo đường thẳng.
2. Tia sáng : Là đường truyền của ánh sáng. Trong một môi trường trong suốt và đồng tình thì tia sáng là đường thẳng.
3. Chùm sáng : Được coi như là tập hợp của nhiều tia sáng. Trong thực tế còn gọi là chùm tia sáng hay là chùm tia.
Có ba loại chùm tia : Chùm tia phân kỳ, Chùm tia song song, Chùm tia hội tụ.
4. Nguyên lý thuận nghịch của chiều truyền ánh sáng : Đường đi của ánh sáng không phụ thuộc chiều truyền ánh sáng.
* Phương pháp giải toán và thí dụ :
+Dựa vào tính chất của tam giác đồng dạng.
+ Các công thức lượng giác.
+ Góc trông vật


Khi h << l thì α rất nhỏ ( α : rad) => tanα = α =
(h,l có cùng đơn vị là đơn vị đo độ dài)
h : chiều cao vật, l : khoảng cách từ mắt đến vật.
Thí dụ : Từ xa một quan sát viên nhìn ngọn đồi dưới góc trông 40. Khi đi về phía ngọn đồi 600m thì nhìn thấy ngọn đồi dưới góc trông 80 . Chiều cao của ngọn đồi là bao nhiêu ?
Hướng dẫn
h : Chiều cao ngọn đồi ; x, y là các khoảng cách ban đầu và sau khi dịch chuyển : x-y = 600 (*).
Ban đầu : x =
và y =
(*) => h = 83,7m
Vấn đề 2 : Gương phẳng .
1. Định luật phản xạ :
- Tia phản nằm trong mặt phẳng tới và ở bên kia pháp tuỵến so với tia tới.
-Góc phản xạ i’ = Góc tới i.
2. Gương phẳng :
+ Ảnh của vật tạo bởi gương phẳng đối sứng với vật qua gương, nên :
+ Vật thật cho ảnh ảo qua gương ; vật ảo cho ảnh thật qua gương.
+Ảnh vật bằng nhau về kích thước, nhưng không chồng khít lên nhau.
+Vật, ảnh di chuyển ngược chiều theo phương vuông góc với gương.
Khái niệm về tính thật, ảo của vật , ảnh
Vật thật : Ở trước dụng cụ quang học, chùm tia sáng phát xuất từ vật đến dụng cụ quang học là chùm tia tới phân kỳ (hoặc chùm tia tới song song, nếu vật ở rất xa )
Vật ảo : Bị dụng cụ quang học che khuất (ở phía sau dụng cụ quang học) nên chùm tia kéo dài tới vật là là chùm tia tới hội tụ
Ảnh thật : Hứng được trên màn, chụp được, tạo bởi chùm tia ló ra khỏi dụng cụ quang học là chùm tia ló hội tụ.
Ảnh ảo : Nhìn thấy qua dụng cụ quang học , chụp được, tạo bởi sự kéo dài của chùm tia ló phân kỳ.
Đặc biệt Gương phẳng là gương cầu với bán kính R = ∞.;
Độ phóng đại ảnh : k =
:
3. Gương quay :
+Khi tia tới cố định nếu cho gương quay một góc α quanh một trục vuông góc với mặt phẳng tới thì
tia phản xạ sẽ quay góc 2α theo chiều quay của gương.
+Khi gương quay góc α, nếu tia phản xạ cố định thì tia tới phải quay góc 2α theo cùng chiều quay của gương
Phương pháp giải toán : Tính khoảng cách giữa hai ảnh S’1, S’2 của điểm sáng S khi gương quay góc α.
Các điểm S, S’1, S’2 đều ở trên vòng tròn tâm O.
S’1S’2 = OS.α (α : rad)
Thí dụ : Một gương phẳng có thể quay quanh một trục nằm ngang (O) . Một điểm sáng S nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục, cách gương đoạn SH = 30cm và HO = 40cm. Cho gương quay theo chiều kim đồng hồ góc 300.
a/ Tìm quỷ đạo chuyển động của ảnh.
b/ Tính chiều dài quỷ đạo.
Hướng dẫn
a/ Quỷ đạo chuyển động của ảnh.
- Khi gương ở vị trí M1 thì OS = OS’1.
- Khi gương ở vị trí M2 thì OS = OS’2.
Do đó S, S’1, S’2 đều nằm trên đương tròn tâm O , bán kính R = OS
Với OS2 = SH2 + HO2 => OS = 50cm.
- Khi gương quay góc 300 thì tia phản xạ quay góc 600, nên khi gương quay thì ảnh chuyển động trên cung S’1S’2 thuộc vòng tròn tâm O bán kính 50cm.
b/ Chiều dài quỷ đạo .